Brevet van onvermogen (met update)

Ik heb vandaag maar weer eens met FRED gewerkt - de statistiek site van afdeling St. Louis van de Amerikaanse centrale bank, of wel de FED. Toch wel een stuk eenvoudiger te gebruiken dan Eurostat - de statistiek site van Europese Unie.

Bruto binnenlands product van de VS (rood) en de eurozone landen (blauw)

Deze figuur had ik al gezien op andere blogs, maar voor wie het nog niet gezien heeft: dit is een vergelijking van de economie van de VS en van de eurozone. Zelfde crisis, maar wat een verschil! Dit is het brevet van onvermogen van de politiek.

Het ziet er onschuldig uit, die kleine afwijking, maar het staat voor miljoenen mensen die werkloos zijn en blijven, mensen die van school komen en daar voor de rest van hun leven last van zullen hebben (in de vorm van carrière achterstand) - het werpt een schaduw over de toekomst, over onze kinderen. Die zelfde kinderen waar de politici het altijd over hebben als ze weer eens zeggen dat we onze kinderen niet mogen opzadelen met de schuld.

Update
Niet alleen de politiek, maar ook de ECB laat het helemaal afweten. Simon Wren-Lewis vraag zich af: What does the ECB think it is doing? 

Wat is er aan de hand? De ECB heeft in haar oneindige wijsheid besloten om ... niets te doen (in plaats van de rente te verlagen). Ondanks de lage - en steeds verder dalende - inflatie, laat zij de rente gelijk. Dat betekent dat de echte rente  (namelijk het verschil tussen het rente percentage en de waarde daling door inflatie) omhoog gaat. Geld wordt de facto duurder, wat niet helpt om de economie te versterken.

De reden dat de ECB dit doet is onduidelijk. Mijn idee: Verlaging van de rente stimuleert de economie maar vergroot ook de kans op inflatie.  Duitsers (en Nederlanders en Finnen in hun gevolg) vinden de waarde van het geld het allerbelangrijkste wat er is. En ze hebben gelijk: wie geld heeft, wil niet dat het minder waard wordt. Wie geen geld heeft - Zuid-Europa -  vind dat minder erg.  Het Noorden wil de Zuid-Europeanen dwingen om weer concurrerend te worden door flink te hervormen en te bezuinigen. Het gevolg van dat beleid is bovenstaande grafiek.

Dit kan zo niet lang door gaan. De weerstand tegen dit beleid in Zuid-Europa wordt steeds groter. Zie het verkiezingsresultaat in Italië. Zie de protesten in Spanje. Werkloosheid van 12% over heel de eurozone. In Zuid-Europa en Ierland nog hoger. Het Noorden doet geen enkele concessie en verwacht van het Zuiden dat zij al het werk doet. Het is kortzichtig beleid dat niet verder kijkt dan de volgende verkiezingen. Incompetente politici die met vuur spelen. Deze crisis is nog lang niet voorbij en zal eerst erger worden voor het weer beter wordt. Hoe erg weet ik niet.

Read more...

En de koning beval de zee "ga terug"

Weer een nieuwe post op Sargasso: Het economisch onbenul van Rutte begint ronduit gevaarlijk te worden.

Ik heb al eerder geschreven over Mark Rutte, het Clichémannetje, maar hij blijft me inspireren. Ook deze week weer in de Tweede Kamer. Iedereen die heeft opgelet heeft kunnen zien hoe leeg het beleid van deze regering is. Ja ik weet, dit kabinet is demissionair, het mag niet beslissen over controversiële zaken. Maar stel dat het stormt en de dijken staan op doorbreken. Dan ga je dijkverzwaring toch niet uitstellen omdat het controversieel is? Elke Nederlander snapt dat. Maar niet Mark Rutte. Want volgens hem is er helemaal niets aan de hand. Hij ziet de urgentie van de problemen niet. Dat blijkt uit de volgende uitwisseling die afgelopen dinsdag in de Tweede Kamer plaats vond.

Lees de rest op Sargasso

In het stukje vergelijk ik Mark Rutte met koning Kanoet (Cnut), koning van Denemarken van 1018 tot 1035 die volgens de legende de golven van de zee heeft bevolen zich terug te trekken. Er zijn meerdere versies van het verhaal, maar het gaat mij natuurlijk om de variant waarin de koning dit deed uit hoogmoed, niet om zijn hovelingen belachelijk te maken. Hoewel, misschien onderschat ik Rutte wel.

Maar als zie ik hem precies dezelfde uitspraken zie doen als op bezoek is bij zijn Spaanse collega Rajoy twijfel ik niet meer. De keizer heeft echt geen kleren, maar iedereen blijft doen alsof.



Vandaag schrijft Paul Tang in de Groene over het zelfde onderwerp. Ondanks de urgentie van deze kwestie - nog drie maanden volgens Soros - zullen de verkiezingen niet over de echte problemen gaan. Met uitzondering van de PVV houden houden de partijen zich muisstil als het over Europa gaat:

Het pleidooi voor een bankunie vindt in de kern van de eurozone weinig gehoor, en wordt snel weggezet als een pleidooi voor een superstaat. Mark Rutte, onze premier, heeft in een snelle reactie al laten weten geen behoefte te hebben ‘aan structuurdiscussies over de toekomst van Europa’. Hij heeft al eerder laten weten dat hij niets ziet in het idee van gezamenlijke Euro-obligaties. Kortom, Rutte blokkeert elk onderdeel van een plan A dat nodig is om de eurozone niet uit elkaar te laten vallen. Wat wil hij dan wel? De gulden? Dan prefereer ik de eerlijkheid van Geert Wilders. De overige politieke partijen vragen niet aan de minister-president om verantwoording af te leggen over waarom hij consequent elk voorstel tot redding van de eurozone blokkeert. Ze zijn muisstil over ‘the elephant in the room’.

De koudwatervrees voor Europa is op zijn best struisvogelpolitiek, en als Merkel een paar ontactische uitspraken doet zijn de partijen helemaal niet stil, integendeel:



Ik wordt er moe van, maar ik her haal het maar weer eens: we kunnen alleen maar vooruit, er is geen weg terug. Uitstappen uit de euro is niet mogelijk, en opbreken van de euro zal de crisis verdiepen. Dan wordt de Grote Recessie een Grote Depressie. Welbeschouwd gaan deze verkiezingen helemaal niet over Europa, maar over onze economie, pensioenen en de welvaart. Die is onlosmakelijk verbonden met de andere Europese landen, of we dat nou willen of niet. We zitten vast aan landen als Spanje, Italië en Griekenland, of we nu willen of niet. Europa en de euro zijn niet tegen te houden, maar wie vertelt het de kiezer?

---
Verantwoording afbeeldingen:
1. Koning Kanoet van Denemarken. Bron: Wikipedia
2. Kanoetstrandloper (Calidris Canutis), vernoemd naar de koning omdat hij met de golven op en neer loopt. Bron: Wikipedia.

Read more...

Ierland: het voorbeeld voor Europa

Schokkend nieuws, dit had niemand verwacht. De NRC kopt:

Ierland weer in recessie – krimp in derde en vierde kwartaal 2011

Door veel deskundigen werd Ierland geprezen om haar voortvarende aanpak van de crisis. Ierland was het voorbeeld van daadkracht. En wat is het resultaat? Bezuinigen op overheidsuitgaven, onderwijs, infrastructuur en andere zaken die noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van de samenleving werk zoals te verwachten was: de economie krimpt. Niets nieuws dus.

Maar wat me wel opvalt is de volgende zin in het artikel:

Voor 2012 is een Ierse groei van een half procent verwacht. Maar experts waarschuwen dat dit erg afhankelijk is van economische trends buiten de eurozone. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië zijn de belangrijkste handelspartners van de Ieren.

Wat hier dus staat is dat de Ierse economie afhankelijk is van het buitenland, niet van Europa maar van de rest van de wereld. Het grootste en rijkste economische blok van de wereld - de EU - is blijkbaar niet in staat zich zelf uit het dal te trekken. De reden? In heel de EU wordt bezuinigd. Europa is daardoor afhankelijk van ontwikkelingen economische trends buiten de eurozone, bijvoorbeeld de US en China. Ik heb al eerder geschreven over De Nederlandse Bank, die er ook vanuit gaat dat herstel van elders moet komen. Het is de kleine landen mentaliteit die er (terecht) van uit gaat dat men zelf niets kan veranderen aan de economie maar afhankelijk is van ontwikkelingen elders. Het idee dat de EU groot genoeg is om zelf haar eigen economie uit het moeras te trekken is nog niet doorgedrongen in de koppen van de dames en heren bestuurders en - zoals blijkt - journalisten.

De bezuinigingen veroorzaken onnodig lijden, de groei wordt geremd waardoor het herstel nog langer op zich laat wachten. Ondertussen worden de tekorten alleen maar groter. De bevolking verliest het vertrouwen in de regering en de afkeer van Europa wordt nog groter dan ie al is. Gaat zo goed jongens, gewoon doorgaan, laat je niet afleiden door een paar tegenslagen: Europa krijgen jullie ook wel klein.

(foto: david_shankbone)

Read more...

Industriepolitiek

Ik heb weer een nieuw post voor Sargasso geschreven:

De onheilstijdingen blijven maar komen: Nederland is nu officieel in recessie en hoort nu thuis in het rijtje België, Portugal en Griekenland, landen waar de economie ook krimpt. Op de woningmarkt is de trend al een tijdje dalende, en ook steeds meer bedrijfspanden staan leeg. Hoe lang gaat het nog duren voor de crisis over is? De Grote Recessie duurt nu al minstens vier jaar. De meeste regeringen in Europa zijn aan een streng bezuinigingsprogramma begonnen, maar door het krimpen van de economie loopt de schuldquote (staatsschuld als percentage van het bruto nationaal product) nog verder op. Hoe komen we uit deze neerwaartse spiraal?

Lees de rest op Sargasso

In mijn post verwijs ik naar de in December 2011, op BBC2 uitgezonden documentaire The Party is Over, How the West Went Bust. Ik wil deze post gebruiken om nog iets over de documentaire zelf te zeggen. Bekijk het eerst zelf (2 uur kijkplezier!):

Deel1:



Deel2:



Het is een boeiende documentaire, zeker het bekijken waard, maar het raakt volgens mij toch niet echt de kern van wat er nu gebeurt: de recessie wordt veroorzaakt door het zinloze bezuinigingsbeleid in Europa. Een echte oplossing voor de crisis hebben ze niet (maar dat was misschien ook niet de bedoeling, gezien de titel).

Ook is het me nog te moraliserend. Volgens de makers is de fundamentele oorzaak van de crisis dat wij schulden maken om te consumeren en (dus) te weinig sparen. In straatinterviews wordt aan Chinezen gevraagd hoeveel zij van hun inkomen sparen: dat varieert van 30% tot 50% terwijl de meeste Britten die het wordt gevraagd niet verder komen dan een paar procent. Maar de vergelijking is niet eerlijk: Chinezen moeten wel sparen want zij hebben niet de uitgebreide pensioen en ziektekostenvoorzieningen die wij hier in het Westen hebben. We sparen hier wel, maar dan vaak collectief.

Het belang van industriepolitiek
Wat de documentaire echter wel goed laat zien is dat de Britten hun eigen industrie grotendeels zelf hebben afgebroken. De documentairemaker gaan op bezoek bij het bedrijf van James Dyson (de uitvinder van de stofzuigerzakloze stofzuiger). Hij heeft inmiddels alle productie verplaatst naar Azië. Niet alleen omdat daar arbeidskrachten goedkoper zijn. Misschien nog wel belangrijk is het dat er voor zijn bedrijf in Engeland geen goed industrieklimaat is: alle toeleveranciers zitten inmiddels in Azië. Doordat er nooit is nagedacht over industriepolitiek - behalve dan dat vakbonden bestreden moesten worden - is er geen "netwerk" van ondersteunende bedrijven meer, waardoor bedrijven niet anders kunnen dan vertrekken naar landen waar zo'n netwerk nog wel aanwezig is. Door alles aan de markt over te laten is een proces in werking getreden dat heeft geleid tot kaalslag. Als tegenvoorbeeld wordt Duitsland getoond. Overheid, vakbonden en werkgevers werken daar goed met elkaar om industrie in eigen land te behouden. Het is net als in de ecologie: om te begrijpen waarom een systeem stabiel is kun je niet naar elke individueel plantje of beestje kijken, je moet ook naar de interactie kijken. Elk bedrijf bestaat niet op zichzelf maar opereert in een omgeving waarin toeleveranciers, afnemers, klanten en vooral niet te vergeten werknemers met de juiste opleiding en ervaring zitten.

In Nederland (niet genoemd in de documentaire) doen we, hoe moeizaam het af en toe dan ook gaat, het zelfde. Ook Obama heeft laten zien dat hulp van de staat voor bedrijven onder bepaalde omstandigheden wel verstandig kan zijn: door te voorkomen dat Chrystler en GM failliet gingen in 2009 heeft hij niet alleen deze bedrijven gered, maar de hele infrastructuur van ondersteunende bedrijven die daar bij hoort. Dit betaalt zich nu dubbel en dwars terug, hopelijk ook electoraal. De steun leverde hem veel kritiek op van de markt-ideologen: moral hazard werd geroepen. Maar zoals bekend is die regel alleen van toepassing op gewone mensen, niet op de Masters of the Universe

Read more...