Showing posts with label conservatisme. Show all posts
Showing posts with label conservatisme. Show all posts

Quote du Jour | De buitenstaander, de verlosser

>> Saturday, July 9, 2016

Deze post is eerder als Quote du Jour op Sargasso verschenen

It is during ascent or descent in the social scale that the individual achieves the clearest view in the social and historical structure of society. In the ascent one understands what one is aiming at, in the descent that one is losing.

Karl Mannheim maakt deze observatie als hij de sociale status van de conservatief Edmund Burke bespreekt. Als Ier was hij een buitenstaander. Bovendien kwam hij uit een burgerlijk milieu en probeerde toegang te krijgen tot de elite van Engeland.

Alleen in Frankrijk waren conservatieven van adel want die waren afgezet tijdens de Franse Revolutie. Het verlies van hun maatschappelijke positie gaf hen, zo schrijft Mannheim, een bijzonder heldere kijk op sociologische en historische processen.

In Moeten wij van elkaar houden? constateert Bas Heijne precies het zelfde over Pim Fortuyn, de inspirator van de conservatieve revolte in Nederland. Ook deze ‘half mislukte Rotterdamse socioloog’ was een geïsoleerde buitenstaander, een positie die het, volgens Heijne, mogelijk maakt dat dit soort politici als verlosser wordt ontvangen. Populisten als Fortuyn en recent Donald Trump hebben hier een deel van hun succes aan te danken, zoals deze voormalige 'Goldwater Girl' laat zien.

Read more...

The orthogonians

>> Sunday, March 20, 2016

Deze post bestaat uit een lang citaat uit het boek Matter van Ian M. Banks. Het zijn de overpeinzingen van de Koning van de Sarl, Oramen die nog te jong is om de kroon te dragen. De Regent-Koning neemt zijn taken waar. Oramen weet niet dat deze zijn vader heeft vermoord en van plan is om hem ook uit de weg te ruimen voordat hij daadwerkelijk kan regeren.

De wereld van Oramen is een onvoorstelbaar grote wereld: een kunstmatige planeet, miljoenen jaren geleden gemaakt door een nu verdwenen intelligent ras. De wereld is hol en bestaat dus uit meerdere concentrische bollen die door pilaren gestut worden. In elke tussenlaag wonnen volken: mensen, maar ook andere, intelligente wezens met namen als de Morthanveld, de Oct en de Nariscene).

Lees eerst het citaat, daarna licht ik het toe.

Matter, Ian M. Banks. Pages 116 – 121

There was, here, he thought – standing looking out over the people collecting in the great drawing room – genuine sadness as well as an undercurrent of apprehension regarding what would happen now with the great king gone ( is father’s stature had risen all the higher with his death, as if he was already passing into legend), but there was too a kind of excitement; everyone knew that the preparations for the attack on what was thought to be the now near-defenseless Deldeyn were being stepped up and the war – perhaps, as the late king had believed, the last ever war – was therefore approaching its conclusion.
The Sarl would achieve a goal they had been pursuing for almost all the life of their departed king, the Deldeyn would be defeated, the loathsome and hated Aultridia would be confounded, the WorldGod would be protected – who knew? Even saved – and the Oct, the long-term allies of the Sarl, would be grateful, one might even say beholden. The New Age of peace, contentment and progress that King Hausk had talked so much about would finally come to pass. The Sarl would have proved themselves as a people and would, as they grew in power and influence within the greater World and eventually within the alien-inhabited skies beyond, take their rightful place as one of the In-Play, as an Involved species and civilization, a people fit – perhaps, one day, no doubt still some long way in the future – to treat even the Optimae of the galaxy (the Morthanvelds, the Cultures, and who knew what alien others) as their equals.
That had always been his father’s ultimate aim, Oramen knew, though Hausk had know that he’d never see that day – neither would Oramen, or any children he would ever have – but it was enough to know that one had done one’s bit to further that albeit distant goal, that one’s efforts had formed some sturdy part of the foundations for that great tower of ambition and achievement.
The state is small but the audience is great, had been one of King Hausk’s favourite sayings. To some degree he meant that the WorldGod watched an hopefully somehow appreciated what they were doing on its behalf, but there was also the implication that although the Sarl were primitive and their civilization almost comically undeveloped by the standards of, say, the Oct )never mind the Nariscene, still less the Morthanveld and the other Optimae), nevertheless, greatness lay in doing the best you could with what you were given, and that greatness, that fixity of purpose, strength of resolve and decisiveness of action would be watched and noted by those far more powerful peoples and judged not on an absolute scale (on which it would barely register) but on one relative to the comparatively primitive resources the Sarl had available to them.
In a sense, his father had told him once – his contemplative moods were rare, so memorable – the Sarl and people like them had more power than the ungraspably supreme Optimae peoples with their millions of artificial worlds circling in the sky, their thinking machines that put mere mortals to shame and the billions of starships that sailed the spaces between the stars the way an iron warship cruised the waves. Oramen had found this claim remarkable, to put it kindly.
His father had explained that the very sophistication the Optimae and their like enjoyed acted as binds upon them. For all the legendary size of the great island of stars that existed beyond their own world of Sursamen, the galaxy was a crowded, settled, much-lived-in place. The Optimae – the Morthanveld, the Culture and so on – were self-consciously well-behaved and civilized peoples, and existed hip-by-hip with their fellow inhabitants of the great lens. Their realms and fields of influence – and to a degree their histories, cultures and achievements – tended to intermingle and overlap, reducing their cohesiveness as societies and making a defensive war difficult.
Similarly, there was little or nothing they ever needed to compete for and so might come to arms over. Instead, they were bound by numerous treaties, agreements, accords, conventions and even never fully articulated understandings, all designed to keep the peace, to avoid friction between those who were entirely alien in form to one another, but entirely alike in having reached the plateau of civilizational development where further progress could only take one away from the real life of the galaxy altogether.
The result was that while their individuals had what appeared to be complete freedom within their societies, the societies themselves had very little freedom of movement at all, certainly not that seemingly implied by their colossal martial potential. There was simply not much left for them to do on any grand scale. There were no – or at least very few – great wars at this level, no vast tusslings for position and power except by the slowest and most subtle of maneuverings. The last great, or at least fairly substantial conflict had been a millennium of Eight short-years ago, when the Culture had fought the Idirans, and that had been, bizarrely, over principle, at least on the Culture side. (Oramen suspected that if it had not been Xide Hyrlis himself who had confirmed the truth of this, his father would never have believed anything that seemed to him so decadently preposterous.)
The Optimae had no kings to move whole people to a single purpose at once, they had no real enemies the felt they had no choice but to fight, and they had nothing they valued that they could not somehow produce, seemingly at will, cheaply and in whatever quantities they chose, so there were no resources to fight over either.
But the, the Sarl, the people of the Eight, this little race of men, they and their like were fee to pander to their natures and indulge in their disputes untrammelled. They could do, in effect, and within the limits of their technologies, as they liked! Was that not a fine feeling? Some of the treaties the Optimae indulged in amongst themselves were framed so as to allow people like the Sarl to behave like this, unfettered, in the name of non-interference and resisting cultural imperialism. Was this not rich? Their license to fight and lie and cheat their way to power and influence was guaranteed by space-alien statute!
The King had found this thoroughly amusing. The stage is small but the audience is great, he had repeated. But never forget, he had told Oramen, that you might be in more of a theatre than you thought. The abilities of the Optimae easily encompassed watching all that was going on amongst people as defenseless to such technologies as the Sarl. It was one of the ways that the Optimae refreshed their jaded palates and reminded themselves what a more barbarous life was like; the watched, for all the world like gods, and while various agreements an treaties where supposed to control and restrict such spying, they were not always observed.
Decadent it might be, but it was the prince a people like the Sarl had to pay, perhaps, for their sanction to behave in ways that the Optimae might otherwise find too distasteful to allow. But never mind; maybe one day the descendants of the Sarl would spend their time flying between the stars and watching their own mentored primitives dispute! Happily, by then, his father had informed the youthful Oramen, they would both be long and safely dead.
Who knew to what extend the Sarl were observed? Oramen looked about the great room and wondered. Maybe alien eyes were watching this great mass of people all dressed in their deep red clothes. Maybe they were watching him, right now.
The orthogonians

Vergeet even dat het SF is, en lees bovenstaande tekst als een politiek statement van iemand die zich minderwaardig voelt. Hij of zij weet dat de groep waartoe zij behoort nooit tot de elite zullen behoren. De Optimae die haar eigen wetten maakt, zonder dat zij de hoi polloi daarin kent. Het zijn de politici in Den Haag, of nog erger in het verre Brussel, die niet weten wat er onder het volk leeft. Wat heeft de gewone man daar mee te maken? Hij voelt zich er toch niet minder om. Hij is er zelfs trots op.

In het boek Nixonland beschrijft Rick Perlstein hoe Nixon tijdens zijn studie werd geconfronteerd met studenten van de upperclass, waar hij, afkomstig uit de middenklasse met weinig geld, nooit toe zou kunnen behoren. De studentenvereniging van de rijkeluiszoontjes noemden zich de Franklins. Nixon richtte toen een alternatieve studentenvereniging op, voor jongens outsiders zoals hij: de Orthogonians. Perlstein schrijft:

[Nixon] realized [that he was] no longer alone in his outsiderdom: the student body was run, socially, by a circle of swells who called themselves the Franklins, and the remainder of the student body a historian noted, "seemed resigned to its exclusion. "So this most unfraternal of youth organised into a fraternity of his own. Franklins were well- rounded, graceful, moved smoothly, talked slickly. Nixons's new club the Orthogonians, was for the strivers, those not to the manner born, the commuter students like him, He persuaded his fellows that reveling in one's unpolish was a nobility of its own. Franklins were never photographed save in black tie. Orthogonians wore shirtsleeves. "Beans, brains, and brawn" was their motte. He told them orthogonians - basically, "at right angles" - meant “upright," "straight shooter." Also, their enemies might have added, all elbows.

Het is precies dezelfde kijk op het leven, van de outsider op politiek van de elite, die Banks ook verwoordt.

Read more...

Het neoliberalisme is de oorzaak van de crisis

>> Sunday, November 15, 2015

Afbeelding: Marco Sanchez
Vorige week heb ik een kritisch stuk geschreven over het voorstel van het Burgerinitiatief Ons Geld om het volgeldsysteem in te voeren. Het is door Sargasso lezers slecht ontvangen [1]. Ik zou het volgeldsysteem geen recht doen en niet goed begrepen hebben wat het inhoudt en wat de bedoeling ervan is.

‘Volgeld’ is een voorbeeld van een plan [2] dat voortkomt uit oprechte verontrusting over het financieel-economisch beleid. Die zorgen deel ik, en ik heb respect voor het idealisme van de indieners, maar ondanks de goede bedoelingen ben ik kritisch. Niet alleen omdat het plan utopisch is, maar ook omdat dat het gebaseerd is op een verkeerde analyse van de problemen.

Ook de euro is het resultaat van een utopie. Het was ooit de droom van de Europese elite om Europa, door het creëren van één geldsysteem te verenigen. Integendeel, hun droom is nu onze nachtmerrie zonder dat Europa erdoor verenigd is. Ik zal vandaag laten zien waarom. Morgen verschijnt een stuk van Gerben Nap van de Stichting STRO met een reactie op mijn vorige artikel. Later deze week zal ik daarop reageren.

De oorsprong van het eurosysteem

De eerste ideeën voor een nieuw geldsysteem in Europa ontstonden na het uiteenvallen van Bretton Woods, waarin alle munten gekoppeld waren aan de dollar. Het nieuwe systeem moest de basis vormen van de economische gemeenschap (EEG) en zou uiteindelijk moeten leiden tot een politieke unie (EU).

Vóór de euro, was deze 'muntunie in aanbouw’ niet meer dan een afspraak om de valutakoersen onderling op een vaste spilkoers te houden. Zo'n stelsel noemt men een 'slang'. Er zijn meerdere slangen geweest die allemaal zijn mislukt. Voor de Europeanen was dat echter geen reden om op te geven. De beste manier om te voorkomen dat speculanten de munten tegen elkaar zouden kunnen uitspelen [3], was natuurlijk door alle munten door één munt te vervangen. Zoals veroveraars van verre landen vroeger hun schepen achter zich verbrandden om zeker te zijn dat er geen weg terug was, zo gaven de Europeanen hun eigen munt op.

Dit heeft geleid tot wat we nu het 'eurosysteem' noemen. Het succes van het Duitse Wirtschafswunder was voor de Europeanen reden om de euro op te zetten naar 'Duitse model'. De Duitse mark was een harde munt met een lage inflatie en werd bewaakt door een centrale bank die onafhankelijk was van de politiek. Deze inrichting van de economie was gebaseerd op het ordoliberalisme, de Duitse variant van het neoliberalisme. Die neoliberale invloed is dan ook goed zichtbaar in de euro en is volgens mij de oorzaak van de eurocrisis. In de volgende paragrafen zal ik enkele neoliberale aspecten van het eurosysteem bespreken.

De heilige graal van het neoliberalisme: prijsstabiliteit

Het eerste neoliberale aspect dat duidelijk zichtbaar is in de euro is de wijze waarop over inflatie en prijsstabiliteit wordt gedacht. Prijsstabiliteit is de heilige graal van het neoliberalisme, omdat de economie dan beter functioneert. Zo is de veronderstelling.

Neoliberale economen gaan uit van de kwantiteitstheorie van inflatie [4]. Volgens Milton Friedman en Anna Schwartz is geldkrapte de oorzaak geweest van de deflatie tijdens de Grote Depressie. Inflatie ontstaat als de overheid te veel geld in omloop brengt, bijvoorbeeld om een oorlog te financieren of om een eind te maken aan een recessie. Hoewel deze vorm van monetarisme achterhaald is, is de neoliberale denkwijze over economie nog steeds duidelijk zichtbaar in het eurosysteem. Anders dan in de VS hoeft de Europese centrale bank (de ECB) geen rekening te houden met werkgelegenheid. Het maakt niet uit of de economie stagneert of juist groeit, voor de ECB is er maar één criterium dat haar beleid stuurt: prijsstabiliteit. Men streeft naar een inflatie niveau van maximaal 2%.

Het doel van prijsstabiliteit wordt op dit moment bij lange na niet gehaald. De lage inflatie wordt daarom bestreden door ‘geldverruiming’: de centrale bank brengt meer geld in omloop. Dit staat bekend als 'kwantitatieve verruiming' of QE (Eng.: Quantitative Easing). Tot nu toe heeft het echter weinig resultaat. Ondanks wereldwijd ingrijpen van centrale banken van de VS, Groot Brittannië en Japan, en nu dus ook Europa, neemt de inflatie niet toe. Integendeel: er is er zelfs sprake van lichte deflatie.

Dat het aantoonbaar niet werkt is echter geen reden om te stoppen, want het spekt vooral de kas van grote investeerders en bezitters van aandelen [5]. En u weet: zolang het de 'één-procent' behaagt, zal niets veranderen.

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden

Het beleidsterrein van een centrale bank is noodzakelijkerwijs beperkt tot monetaire maatregelen. Centrale banken kunnen alleen de hoeveelheid geld reguleren en de hoogte van de rente bepalen. Regeringen kunnen echter veel meer doen [6] dan centrale banken.

Volgens neoliberale economen [7] worden recessies veroorzaakt door structurele problemen in de economie. De wereld verandert voortdurend: grondstoffen worden schaarser en technische ontwikkelingen maken vergaande automatisering en globalisering mogelijk. Zelfs het klimaat verandert. Markten moeten daarom voortdurend mee veranderen. Die noodzakelijke aanpassingen van markten stuiten echter altijd op weerstand in de maatschappij. Vakbonden, boeren, middenstanders en andere belangenroepen gebruiken hun invloed in de politiek om voor hun ongunstige veranderingen tegen te houden. Ook de verzorgingsstaat is een belangrijke remmende factor.

Deze blokkade leidt er toe dat markten niet meer goed functioneren en uit evenwicht raken. De economie stagneert of er ontstaan bubbels, bijvoorbeeld in de vastgoedmarkt. Daarom is hervormen onvermijdelijk: de markt moet weer de gelegenheid krijgen om haar werk te doen [8]. De overheid (met haar belangengroepen) moet zich niet te veel met de markt bemoeien. Door te bezuinigingen maakt zij weer ‘ruimte voor de economie’. De markt vindt dan vanzelf weer een nieuw evenwicht. Een cruciale rol is ook weggelegd voor de arbeidsmarkt. Deze functioneert niet goed, omdat werknemers te veel bescherming genieten en omdat de lonen te hoog zijn. Flexibiliteit en competitiviteit, daar gaat het altijd om.

Deze manier van denken over economie is voortdurend aanwezig in de berichtgeving over de eurocrisis.

Wie in de media het economisch nieuws volgt, moet er wel van overtuigd raken dat de crisis in Zuid-Europa door structurele problemen is veroorzaakt. De landen 'beneden de knoflookgrens' zijn niet competitief genoeg en de politiek is onwillig of niet instaat om te hervormen. ‘Corruptie en nepotisme tieren welig’, is het cliché.

Dat er problemen zijn met bureaucratie, corruptie, starre en foute regelgeving in Zuid-Europa zal ik niet ontkennen [9]. Maar dat is niet de oorzaak van de crisis. Deze problemen bestaan al langer en het is niet duidelijk waarom dat nu plotseling tot een crisis zou moeten leiden. Hoewel hervormingen in dit geval heel nuttig zullen zijn, is het geen oplossing want het duurt jaren voordat deze resultaat hebben.

Bezuinigingen, loonmatiging en het afbouwen van sociale voorzieningen zijn maatregelen die wel direct tot resultaat leiden. Maar het probleem hiermee is natuurlijk dat dat geen positief resultaat is. De economie krimpt. Deze ‘oplossing’ maakt de problemen alleen maar groter. De deflatie in de eurozone is een direct gevolg van deze maatregelen.

Dat men dit zelf gecreëerde probleem met monetaire middelen wil bestrijden, laat zien dat men dit niet inziet [10]. Dat het gaat om conservatieve ideologie blijkt uit Schäubles beroemde tirade in de Financial Times. Stimuleren van de economie door het begrotingstekort te laten oplopen zou volgens hem 'echt herstel' – een structurele verbetering van de economie – in de weg staan. Schäuble, zoals alle neoliberalen, gaat uit van het conservatieve adagium: ‘zachte heelmeesters maken stinkende wonden’ [11].

De weg naar Zimbabwe

Misschien wel het grootste probleem van de euro is, dat de staat geen zeggenschap meer heeft over ‘de geldpers’. De eurolanden zijn daardoor geheel afhankelijk van een buitenlandse macht die niet onder hun controle staat [12]. Dit leidt tot een situatie die Varoufakis ‘de IJzeren Kooi’ heeft genoemd: de neoliberale knechting van sociaal Europa.

Een staat die haar eigen geld kan drukken kan nooit failliet gaan. Hoe belangrijk dit is bleek in 2012 op het hoogtepunt van de schuldencrisis. Door de rating agencies werd de kans hoog ingeschat dat Zuid-Europese landen hun schuld niet meer zouden kunnen betalen. Dit leidde tot een vicieuze cirkel: de oplopende rente maakte afbetaling nog moeilijker, waardoor de rente nog harder opliep. De regels die het eurosysteem hadden moeten stabiliseren, bleken deze juist te destabiliseren.

En er is nog een probleem. In paragraaf 123 van het regelement van de ECB staat dat het voor de bank verboden is landen monetair te financieren. Met andere woorden: als een land in geldnood komt door de hoge rente, mag de ECB niet helpen. Toen Ierland, Portugal, Griekenland, Spanje en zelfs Italië in de problemen kwamen in 2011 en 2012, veroorzaakte deze regel bijna het einde van de euro. Dat dat niet gebeurde kwam omdat Mario Draghi, de voorzitter van de ECB, ingreep door te suggereren dat hij regel 123 desnoods zou overtreden om de euro te redden. Het uitspreken van het zinnetje I will do whatever it takes, was voldoende.

Vooral Duitsers en de Nederlanders waren (en zijn) fel tegen monetaire financiering. Deze episode laat zien hoe inconsistent het neoliberalisme is: enerzijds wordt grote waarde gehecht aan de waarde van geld, daar aan tornen om de economie te helpen is een doodzonde [13], zelfs als dat de economie destabiliseert. Veel mensen geloven in de neoliberale mythe dat monetaire financiering de weg is naar Zimbabwe en Weimar. ‘Je moet geld eerst verdienen voordat je het kan uitgeven’. Schulden zijn slecht, en geld drukken om deze te betalen is nog erger. Wie dat doet sluit een faustiaans pact dat leidt tot hyperinflatie.

Wat de ECB overigens wel mag doen is het spekken van de kassen van banken. Banken kunnen bij haar geld lenen voor een zeer lage rente om daarmee schulden van staten te kopen die een veel hogere rente opbrengen. Sociale voorzieningen voor banken zijn goed voor de economie, maar sociale voorzieningen voor mensen zijn daarentegen juist slecht.

De gebonden staat

Het neoliberalisme komt voort uit het liberalisme. Het is ontstaan in de eerste helft van de vorige eeuw als reactie op de New Deal en de verzorgingsstaat. Een van de preoccupaties van (neo-)liberalen is de macht van de staat. Een grote machtige staat zou via aantrekkelijk lijkende tussenstappen, zoals de verzorgingsstaat, uiteindelijk leiden tot het einde van de vrijheid. Het is de Road to serfdom zoals de titel van het invloedrijke boek van Friedrich von Hayek luidt. Daarom moet de macht van de staat gebonden worden.

Een van de belangrijkste machtsmiddelen die de staat heeft is het uitgeven van geld. De staat heeft muntsoevereiniteit zegt men dan. Als landen lid willen worden van de euro dan moeten zij dus een groot deel van hun macht afstaan en overdragen aan Europese instituties. Deze instituties – de Europese Commissie en de centrale bank – zijn niet democratisch gekozen, maar worden benoemd door regeringsleiders [14]. Ook de president en de leden van het bestuur van de centrale bank worden benoemd en worden gerekruteerd uit financiële wereld. Omdat de centrale bank kan bepalen wie wel, en wie niet zijn schuld kan betalen, is zij feitelijk het machtigste instituut in Europa.

Wat er begin dit jaar in Griekenland is gebeurd, laat zien wat daarvan de uiteindelijk consequentie is: een volk mag haar eigen regering kiezen, maar als dat een linkse regering is, die zich niet neerlegt bij de besluiten die worden genomen door de Europese Commissie en de centrale bank, kan zij gedwongen worden om af te treden. Anders wordt gewoon de geldkraan dicht gedraaid.

Dat Griekenland geen uitzondering was bleek afgelopen week in Portugal. De laatste parlementsverkiezing heeft een kleine linkse meerderheid opgeleverd, die een regering wilde vormen. Desondanks wordt een rechtse minderheidsregering gevormd. De reden: een linkse meerderheid zou de verdragen die zijn gesloten met Brussel over de oplossing van de schuldencrisis, in gevaar brengen.

De euro is de triomf van het neoliberalisme: eindelijk is het haar gelukt de staat te binden. Regeringen zijn gedwongen om neoliberale markthervormingen en privatiseringen uit te voeren. Hayeks droom komt in vervulling. Dat wat nog rest van de verzorgingsstaat kan worden afgebroken. Anders dan de utopieën van links is de neoliberale utopie van rechts ongemerkt en zonder revolutie, realiteit geworden. Wie uit de IJzeren Kooi van het neoliberalisme wil ontsnappen zal meer moeten doen dan een ander geldsysteem invoeren. De neoliberale greep op de macht en op ons denken moet gebroken worden.

Noten

Dit is complexe materie. Ik heb daarom geprobeerd de tekst zo kort mogelijk te houden. Wat verder nog nodig leek heb ik in de noten gezet.

[1] Op het moment van schrijven hebben slechts zeven mensen de moeite genomen om een plusje te geven en er staan ca 100 voornamelijk uiterste kritische commentaren onder. Maar kritisch of niet, toch bedankt voor het lezen en het commentaar. Als uw commentaar mij niet kan overtuigen is dat voor mij wel reden om mijn gedachten de volgende keer beter te formuleren.

[2] Andere voorbeelden zijn: basisinkomen, bitcoin, negatieve rente, contant geld afschaffen, geld met vervaldatum en andere min of meer utopistische en nooit geteste systemen.

[3] Zo is George Soros rijk geworden.

[4] Deze theorie is achterhaald. Volgens kwantiteitstheorie van inflatie neemt inflatie toe als er meer geld in omloop wordt gebracht. De afgelopen jaren is door centrale banken veel extra geld in omloop gebracht. Dit heeft geen merkbare prijsverhoging (inflatie) tot gevolg gehad.

[5] Een mooi voorbeeld hiervan staat in het FD van vrijdag 23 oktober. Onder het kopje ECB-president geeft beleggers alvast een sinterklaascadeau, wordt bericht:

Ruim twee weken voor de intocht van Sinterklaas kregen beleggers donderdag alvast een cadeau. ECB-president Mario Draghi die speelde voor goedheiligman. In zijn toespraak hintte hij erop dat de centrale bank op 3 december zal besluiten de econome meer te stimuleren […] Tijdens zijn toespraak vlogen de aandelenkoersen omhoog. Beleggers zijn dol op stimuleringsbeleid.

Voor de duidelijkheid: hier wordt met ‘stimuleren’ geldverruiming bedoeld. Dat is wat anders als ‘stimuleren’ in 2009: geld uitgeven door de staat. De rente blijft voorlopig dus laag, pensioenfondsen en kleine spaarders moeten rekeninghouden met een nog lagere (reken-) rente en voor werklozen zijn nog er steeds niet genoeg banen. Maar voor beleggers komt Mario ‘Sinterklaas’ Draghi ‘alvast’ cadeautjes brengen. Wie zoet is krijg lekkers, wie stout is de roe. Zingen beste mensen, dat is goed voor de economie.

[6] Het lijkt er tegenwoordig op dat centrale banken geen onderdeel zijn van de staat. Dat is een bewust gecreëerde tegenstelling. Ook dit komt voort uit neoliberale filosofie. Men heeft de verantwoording voor geldcreatie bewust bij de staat weg gehaald omdat deze niet vertrouwd kan worden met geld. Politici zouden de macht over de geldpers kunnen misbruiken om herkozen te worden. Neoliberalen weten dat democratie slecht is voor de economie.

[7] De meeste neoliberale economen hangen een vorm van de neoklassieke school aan. Dit is toevallig ook de enige vorm van economie die op universiteiten wordt onderwezen. Door studenten werd hier tegen geprotesteerd.

[8] Dit is wat wordt bedoeld met ‘TINA’ wat staat voor: There Is No Alternative.

[9] Maar hé, kijk ook eens naar Duitsland en Nederland.

[10] Het is bijna komisch om te zien hoe de aanhoudende deflatie economen voor raadsels stelt. Nick Kounis, ‘hoofd research en financiële markten bij ABN Amro’ pleit in het FD afgelopen vrijdag 23 oktober voor ‘gecoördineerde actie van centrale banken’ om de inflatie te verhogen. Waarom lukt het toch maar een einde te maken aan de inflatie, vraagt hij zich af:

Waar wachten de centrale banken nog op? Een knelpunt is hoe de switch naar een hoger inflatiedoel moet worden verkocht aan de buitenwereld. Cruciaal is dat dit op een geloofwaardige wijze gebeurt.

Het is hilarisch om te zien hoe duur betaalde en hoog opgeleide dames heren zich het hoofd breken over de vraag hoe ze beleid moeten verkopen waar ze vroeger voor waarschuwden: geld drukken voor hogere inflatie. En omdat ze echt niet lijken te begrijpen wat de oorzaak van deflatie is komen ze bovendien met een kinderlijke oplossing: ‘het lukt wel, als je er maar echt in geloofd’. Dit is cargocult. Braaf liedjes zingen, dat helpt. (zie ook noot [5]).

[11] In Nederland bekend als ‘Na het zuur het zoet’.

[12] Iets nauwkeuriger geformuleerd: men heeft de macht overgedragen aan de gezamenlijkheid en een onafhankelijke centrale bank. Het is dus niet helemaal vergelijkbaar met een land dat een 'dollar economie' heeft. Maar het is wederom het voorbeeld van Griekenland dat laat zien dat dat voor een kleine land geen verschil maakt, en zelfs voor een land als Frankrijk problemen kan veroorzaken.

[13] Dit lijkt veel op geldverruiming waar de ECB nu gebruik van maakt, maar wat de ECB nu doet met QE is het omwisselen van langlopende leningen (schuldpapier van staten) voor tegoeden bij de centrale bank. Deze worden door banken vervolgens als geld in omloop gebracht. Ook dit wordt overigens door de Duitse en Nederlandse monetaire haviken afgewezen. Weidmann en Knot hebben tegen dit beleid gestemd.

[14] In theorie is het dus wel democratisch, want gezamenlijk, want een meerderheid van regeringsleiders kan hen benoemen. In de praktijk komt dit neer op deals die alles behalve democratisch zijn. Het Europarlement dat de Commissie moet controleren heeft momenteel te weinig macht, mede door de lage opkomst bij verkiezingen voor het EP.

 

Read more...

Klimaatscepsis en conservatisme (2): de neoliberale strategie

>> Thursday, September 11, 2014

(bron:NASA)


In het vorige deel werd uitgelegd wat de (neoliberale) ideologische basis is van de klimaatscepsis bij liberalen en conservatieven. In dit deel vraag ik me af in hoeverre het rapport van de Teldersstichting neoliberaal genoemd mag worden en beschrijf ik de neoliberale oplossing van het klimaatprobleem.

Externaliteiten

Als op de markt niet de juiste prijs voor een product wordt berekend dan spreekt men over marktfalen. Hiermee wordt onder andere bedoeld dat schade of overlast aan derden of aan de publieke ruimte niet in de kostprijs van een product is verwerkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan milieuvervuiling. Deze schade noemt men een externaliteit. De energiemarkt voor fossiele brandstoffen heeft de grootste externaliteit die de mensheid ooit gekend heeft: door de verhoging van het CO2-gehalte in de atmosfeer wordt het wereldklimaat veranderd.

Hoe moeten we dit marktfalen corrigeren? De traditionele oplossing voor marktfalen – die ook in het rapport wordt besproken – is het heffen van milieubelasting. Deze belasting heeft twee functies: de hogere prijs zal de handel ontmoedigen en het geld kan worden gebruikt om de schade compenseren.
Een belasting op iedere ton uitgestoten CO2 die bij de prijs van een product wordt inbegrepen en even hoog is als de veroorzaakte marginale sociale kosten! (p. 91)
In voor niet-economen begrijpelijke termen: een milieuheffing zorgt ervoor dat de juiste prijs voor een product wordt betaald omdat de millieuschade dan wel in de prijs zit verwerkt.

Volgens de auteurs zijn er zijn echter twee problemen met deze oplossing: in de eerste plaats is het klimaatprobleem zo groot dat de heffing waarschijnlijk zodanig hoog moet zijn dat het grote invloed zal hebben op de rest van de economie.

En, in de tweede plaats, hoe hoog zijn die ‘marginale sociale kosten’ precies? Wat is de juiste prijs voor CO2-emissie? De vervuiler mag natuurlijk niet te veel betalen. Hier wordt verwezen naar Hayeks informatieprobleem: we kunnen nooit weten wat de juiste prijs voor CO2 is, omdat we nooit alle relevante informatie kunnen hebben. Bedenk bijvoorbeeld maar eens dat je bij die prijs ook rekening moet houden met toekomstige generaties!

De juiste prijs

Het liberale alternatief voor emissiebelasting is ‘Cap and Trade’. De overheid stelt een bovengrens (‘cap’) vast voor de vervuiling, en geeft alle bedrijven een ‘recht’ om een bepaalde hoeveelheid CO2 (of andere externaliteit) te produceren. De juiste prijs kan op de markt voor deze externaliteiten worden uitonderhandeld (‘trade’). Deze oplossing is eind jaren tachtig door neoliberale denktanks aangedragen en wordt in Europa toegepast als het Emission Trading System (ETS).

Het grote probleem van ETS is dat het in de praktijk niet werkt: al meerdere keren zijn er emissiemarkten ingesteld, maar meestal stort de markt snel in elkaar. Het systeem wordt ondermijnd door uitgifte van te grote hoeveelheden rechten waardoor de prijs zo snel daalt dat investering in deze markt niet loont, laat staan dat het de CO2 emissie vermindert.

Dat er problemen zijn met ETS wordt onderkend in het rapport van de Teldersstichting. Daarom is een herziening ervan nodig en men stelt een gemengde aanpak voor: deels ETS, deels emissiebelasting. Dit wordt weliswaar niet uitgewerkt, maar het rapport verwijst naar het ‘Britse systeem’. Het belangrijkste bezwaar dat wordt genoemd tegen milieuheffing is dat men verwacht dat dit een groot effect zal hebben op de economie:
Gezien de mondiale omvang van klimaatverandering is het echter te verwachten dat een belasting die groot genoeg is om wereldwijde uitstoot te verminderen wel degelijk een significant effect op macro-economisch niveau zal hebben. (p. 91).
Het is niet duidelijk waarom dat bij ETS niet het geval zou zijn, maar het laat vooral ook zien dat men nog niet inziet dat als er niets gedaan wordt, klimaatverandering nog veel grotere gevolgen zal hebben dan deze belasting.

De reactie van links was de afgelopen dertig jaar tot nog toe: OK, we doen het op jullie manier met ‘Cap and Trade’. Maar nog steeds is de juiste prijs van CO2 door nog geen enkele markt berekend. Integendeel, het systeem werkt niet. Hierdoor is veel tijd verloren terwijl het CO2-gehalte in de atmosfeer boven de 400 ppm is gekomen.

CO2

Afbeelding: National Oceanic & Atmospheric Administration

Snookered

Volgens Philip Mirowski is niet rechts, maar links dom. Links denkt dat zij rationeel is omdat zij aan de kant staat van de wetenschap terwijl rechts van de irrationele markten is. Dit is volgens hem een verkeerd beeld.

Rechts, of beter gezegd, de neoliberalen(*) hebben juist een slim uitgedachte strategie, die tot nog toe zeer succesvol was. In het boek Merchants of doubt van Oreskes en Conway wordt weliswaar uit de doeken gedaan hoe de neoliberalen te werk gaat om de publieke opinie te veranderen, maar zij maken niet duidelijk wat de reden is. Zij komen niet verder dan de veronderstelling dat het om marktfundamentalisme gaat.

Volgens Philip Mirowski is dit onvoldoende, want hierdoor blijft de echte strategie onbelicht. Het gaat rechts helemaal niet om het berekenen van de ‘juiste prijs van CO2’ en ze geloven echt allang niet meer dat ‘Cap en Trade’ ooit nog zal werken. The left is snookered by the neoliberals en links heeft niets wat ook maar enigszins tegenwicht kan bieden. Hoe doet rechts dat volgens Mirowski?

Volgens de neoliberale ideologie is er is voor alles een markt en zo is er dus ook een markt voor ideeën. Zoals in deel 1 al werd uitgelegd, zijn markten ‘kennisverwerkende systemen’ die gefragmenteerde informatie, verspreid over (heel) veel individuen kunnen integreren.

Door de markt wordt – zo is de veronderstelling – uiteindelijk altijd een oplossing gevonden. Maar de markt moet wel de tijd krijgen om een oplossing ‘te berekenen’. Het is daarom belangrijk te voorkomen dat er consensus ontstaat in de publieke opinie waardoor de overheid maatregelen kan gaan nemen. Door ingrijpen in de markt wordt het resultaat vertekend. De neoliberale strategie heeft drie stappen:

  1. Tijd winnen door twijfel te zaaien. De manier om dit te doen is het zaaien van twijfel in de publieke opinie waardoor de politiek verlamd raakt. Deze strategie is met groot succes al eerder toegepast door de tabaksindustrie. Minstens dertig jaar tijd is op die manier gewonnen – tijd waarin veel geld is verdiend – door twijfel te stichten over de resultaten van wetenschappelijk onderzoek (en waardoor veel mensen onnodig zijn overleden door tabaksrook).
  2. Bedenk een ‘marktoplossing’ voor de middellange termijn. De neoliberale oplossing voor de middellange termijnis weliswaar op de markt gebaseerd, maar men verwacht niet dat er een echte oplossing uit komt: het emissiehandelsystemen. Het is iedereen duidelijk, ook neoliberalen, want die zijn niet dom, benadrukt Mirowski, dat dit nooit zal werken, laat staan dat het de CO2-emissie zal doen afnemen. Ze denken heus niet dat de markt ‘de juiste prijs van koolstof’ zal berekenen, laat staan dat er zoiets bestaat. Het is bedoeld om meer tijd te winnen voor fase 3.
  3. De echte oplossing komt uit de markt voort. Wat die zal zijn weten we nog niet, maar er zijn wel indicaties in welke richting deze zullen gaan. Als voorbeeld verwijst Mirowski naar de plannen die zijn geopperd voor geo-engineering, bijvoorbeeld door het injecteren van SO2 in de atmosfeer. Het zijn marktoplossingen in de dubbele betekenis van het woord: de oplossing komt voort uit de markt ‘van ideeën’ en bedrijven voeren het uit.
Er moeten nog wel een paar kleine problemen opgelost worden: van wie is bijvoorbeeld de oceaan? Hoe ga je dat regelen volgens internationaal recht? En, nog belangrijker, we hebben maar één klimaat en één oceaan, het mag dus niet verkeerd gaan. Zeker is wel dat de neoliberale oplossing uit de markt zal komen en gebaseerd zal zijn op marktwerking.

Neoliberale elementen

Het rapport van de Telderstichting heeft bevat meerdere neoliberale elementen: Public Choice (hier niet besproken), Coase’s Theorem (geïmplementeerd als ETS), en Hayeks markt als ultieme informatieprocessor.

De neoliberale strategie die ik hierboven heb beschreven vind je niet in het rapport, maar men maakt zich schuldig wel schuldig aan onderdelen daarvan: het zaaien van twijfel (stap 1) en men pleit voor ETS (stap 2). Maar het belangrijkste is dat men niet wil inzien dat de gevolgen van niet ingrijpen voor de economie groter zullen zijn dan wél ingrijpen.

De uitspraak in het rapport dat er nog ‘veel onduidelijk is’ over de verandering van het klimaat, kan worden geïnterpreteerd op Hayekiaanse manier: geen mens, ook niet ‘de wetenschap’ kan dit probleem rationeel oplossen, alleen de markt kan een optimale oplossing produceren. Het rapport heeft dus kenmerken van deze neoliberale ideologie.

Argumenteren is niet genoeg

De standaardreactie van links is: (1) verbazing, (2) educatie, (3) verontwaardiging en tenslotte (4) berusting. Eerst is er verbazing over de domheid. Daarna doet men vruchteloze pogingen om de wetenschap uit te leggen in discussies en polemieken. Vervolgens is men verontwaardigd over de achterbakse methode, om te eindigen bij berusting omdat ze geen antwoord heeft op de neoliberale strategie. Zelf heeft zij hier niet meer tegen in te brengen dan dat zij gelijk heeft – en uiteindelijk gelijk zal krijgen.

Hoewel het belangrijk is dat de drogredenen van de klimaatsceptici worden benoemd en ontleed, is argumenteren onvoldoende. Vanuit conservatief perspectief zijn klimaatwetenschappers (en links in het algemeen) vergelijkbaar met fundamentalistische christenen die beweren dat de Bijbel de waarheid bevat omdat deze intern consistent is. Dit is natuurlijk de pot die ketel verwijt zwart te zijn, maar maak dat de pot maar eens duidelijk.

Een extra handicap voor links is dat ze zelf weinig geld heeft terwijl de tegenstander beschikt over meer dan ruime middelen en deels eigenaar is van invloedrijke mediaconcerns. Rechts domineert de discussie, en heeft op ‘de markt van ideeën’ een ruime voorsprong. Het enige dat links in haar voordeel denkt te hebben is dat ze de wetenschap achter zich heeft. Maar wetenschap is niet ‘links’ en kan ook door rechts gebruikt worden, benadrukt Philip Mirowski.

Ik heb zelf geen suggestie wat er moet gebeuren, maar een eerste stap in de richting van een oplossing is in ieder geval inzicht in de aard van het probleem: wat is de oorzaak van de conservatieve scepsis, en hoe lukt het ze om hun zin krijgen tegen beter weten in. Dat er ook wat moet gebeuren is duidelijk: het CO2-gehalte in de atmosfeer stijgt gewoon door.

(*) Mirowski gebruikt de term neoliberalisme en hij heeft hiervan een goede definitie gegeven. Neoliberaal beleid kun je weliswaar ook aantreffen bij linkse partijen, maar neoliberalisme is een rechtse, conservatieve politieke filosofie. Zie Mirowski’s boek uit 2013 Never Let a Serious Crisis Go to Waste: How Neoliberalism Survived the Financial Meltdown.

Verder lezen:

Ik heb maar weinig aandacht besteed aan het onderzoek van Gauchat. ‘Politicization of Science in the Public Sphere: A Study of Public Trust in the United States, 1974 to 2010’. Dit is echter een interessant onderzoek met belangrijke resultaten. Lees het hier (pdf)

Merchants of Doubt – Goede beschrijving van de campagnes van lobbygroepen voor tabak, kernenergie, SDI, zure-regen, en fossiel brandstoffen.

De Twijfelbrigade - Ik moet het boek zelf nog lezen maar op grond van de titel kan het wel aanraden.

Verder luisteren:

In deze Keynote Speech bij de conferentie ‘Life and Debt’ legt Philip Mirowski uit hoe de neoliberale klimaatstrategie in elkaar zit en waarom ‘the left is snookered by the right’.


Read more...

Klimaatscepsis en conservatisme (1): waar komt de afwijzing van wetenschap vandaan?

>> Wednesday, September 10, 2014

(bron:NASA)


Wat zit er achter de klimaatscepsis bij liberalen en conservatieven? Is het gebrek aan kennis of onwil om de rekening te betalen, of zit er meer achter? Een analyse aan de hand van het in juli 2014 verschenen rapport ‘Zeker van energie’ van de Teldersstichting.

Het is verontrustend dat de denktank van een partij die in het centrum staat van de macht in Nederland – dat kun je wel zeggen van de VVD - is bevangen door pseudowetenschappelijk denken. Door ons en anderen is al geschreven over de sceptische houding ten opzichte van klimaatverwarming in het Teldersstichting-rapport Zeker van energie. Recent liet ook een Tweede Kamerlid van de VVD, Remco Dijkstra merken, dat hij twijfelt aan de resultaten van klimaatonderzoek door te beweren dat het IPCC een organisatie is van ongenuanceerde onheilsprofeten.

Wat bij de VVD gebeurt, is onderdeel van een internationale trend. Vooral in Angelsaksische landen is onder conservatieve partijen al langer sprake van toenemend wantrouwen in de resultaten van klimaatwetenschap. Het gaat daarbij om conservatieve en liberale partijen die een marktgeoriënteerde politiek voorstaan. Een van de eerste maatregelen die de conservatieve regering van Tony Abbott in Australië nam was dan ook de opheffing van de klimaatcommisie. Dit jaar werd de CO2-belasting op fossiele brandstof afgeschaft en adviseurs van de Australische regering waarschuwden voor afkoeling van het klimaat. De voorstellen in het rapport van de Teldersstichting gaan niet zo ver, maar de achterdocht ten opzichte van de klimaatwetenschap is duidelijk aanwezig.

Ik ga hier niet inhoudelijk in op de argumenten van conservatieve klimaatsceptici. Op Sargasso en door anderen is de ‘klimaatscepcis’ van het rapport al voldoende weerlegd. Wat mij interesseert is de vraag waar de scepsis vandaan komt. Hoe is het mogelijk dat een wetenschappelijk bureau van een belangrijke partij in Nederland zich zo onwetenschappelijk opstelt? Ik zal laten zien dat conservatieven fundamentele problemen hebben met wetenschap in het algemeen.

Verkeerd begrepen eigenbelang?

Waar komt de deze afwijzing van wetenschap vandaan? Is het een vorm van verkeerd begrepen eigenbelang? Domheid dus? Volgens Ronald van Raak is dat inderdaad zo: SP-ers zeggen namelijk vaak tegen elkaar dat ‘een rechtse intellectueel een contradictie in termen is’. Maar behalve dat het dom is om je tegenstander te onderschatten, blijkt uit sociologisch onderzoek ook dat het niet waar is.

Uit dit onderzoek, uitgevoerd door Gordon Gauchat, blijkt dat in de Verenigde Staten over een periode van dertig jaar het vertrouwen in wetenschappelijk onderzoek alleen bij conservatieven(*) is afgenomen. Vaak wordt verondersteld dat dit komt omdat de 'science literacy' de afgelopen jaren achteruit zou zijn gegaan. Maar Gauchats onderzoek laat zien dat de daling bij conservatieven positief is gecorreleerd met opleidingsniveau. Het wantrouwen in de wetenschap is geen gevolg van gebrek aan kennis. Het is juist omgekeerd: hoe hoger de opleiding, hoe groter het wantrouwen.

De belangrijkste reden hiervoor is volgens Gauchat, dat wetenschappelijke adviezen vaak niet overeenkomen met de conservatieve filosofie: evolutiebiologie en klimaatwetenschap zijn bekende knelpunten. Hoe hoger men is opgeleid hoe beter men zich hiervan bewust is. Pogingen om de science literacy te vergroten, zullen dat alleen maar erger maken. Conservatieven zijn niet dom en wetenschappelijke educatie, bijvoorbeeld door het aangaan van inhoudelijke debatten, zal niet tot verandering van mening leiden. Het gaat ergens anders om.

Watermeloen

Niemand zal het verbazen als ik zeg dat de klimaatscepsis bij de liberalen te maken heeft met aversie tegen de staat. Door de omvang, de complexiteit en het grote belang ervan is het onvermijdelijk dat de overheid zich bemoeit met de energiemarkt. Dit gaat in tegen de filosofie van de liberalen. VVD-voorlieden als Rutte en Zijlstra laten regelmatig merken dat zij groot belang hechten aan het terugdringen van de staat.

In hoofdstuk 3 van het rapport, met de titel ‘Energie: een liberaal kader’, wordt de liberale visie geformuleerd. Bij elk probleem dat wordt besproken wordt de vraag gesteld of de staat mag ingrijpen in de markt. De econoom Pierre Limieux wordt daarbij aangehaald:
Paradoxically, in an epoch, supposed to be marked by freedom and individualism, the concept of authority has taken a nearly sacred connotation provided it is dressed in democratic clothes. [voetnoot 1, p. 71]
Liberalen zijn bang voor een hellend vlak. Ze zijn bang dat links, onder het mom van het algemeen belang, de staat te veel macht geeft. Dit is de eerste stap op weg naar een totalitaire staat zoals de Oostenrijkse econoom Friedrich Hayek dat beschrijft in zijn boek The road to serfdom. Klimaatbeleid is in deze visie dus als een watermeloen: groen beleid aan de buitenkant maar socialistisch rood van binnen. ‘Groene argumenten’ worden gebruikt om een autoritaire (en uiteindelijk socialistische) staat te legitimeren.

Meer vertrouwen in de markt dan in de wetenschap

Een echte verklaring voor de afwijzing van de wetenschap is dit nog niet. Misschien gaat het wel om een pose en is het niet meer dan gebrek aan integriteit. ‘Gegijzeld door fossiele en nucleaire belangen,’ schrijft Huib de Zeeuw. Of zijn er (ook) fundamentele motieven? In het rapport wordt een theoretische onderbouwing gegeven voor het belang van marktoplossingen. Hierover wordt in het rapport het volgende gezegd:
De complexiteit en omvang van de sector zullen sommigen er snel toe doen neigen te pleiten voor een grote rol van de staat. [...] Kunnen wij er wel vanuit gaan dat de staat alle antwoorden heeft op dit terrein? [p. 71]
‘Alle antwoorden’? In een voetnoot wordt verwezen naar Individualism and economic order van Hayek. Hierin staat een artikel uit 1945: ‘The Use of Knowledge in Society’, waarin hij zijn kennisleer beschrijft. Volgens Hayek kunnen we alleen als we alle relevante feiten kennen en alleen dan, een rationele economische orde inrichten. Informatie zit verspreid over alle individuen in de maatschappij en is vaak tegenstrijdig. Eén mens (‘one mind’), of een hiërarchische organisatie van mensen zoals de staat, kan nooit al die kennis bevatten, laat staan dat zij door planning de meest optimale beleidskeuzes kan maken voor de maatschappij als geheel.

Alleen de resultante van het gezamenlijk handelen van niet hiërarchisch georganiseerde – vrije - individuen, die ieder voor zichzelf voordelige beslissingen nemen – zonder rekening te houden met het algemeen belang – is in staat om de complexe informatiestromen in de maatschappij ‘te begrijpen’. De systemen die dat kunnen noemen we markten. De markt is volgens Hayek dus een informatieverwerkend systeem dat superieur is aan planning door de staat, ook als zij gebruik maakt van wetenschappelijke kennis.

In tegenstelling tot markten zijn wetenschappelijke organisaties hiërarchische systemen die planmatig moeten werken. Wetenschap is een op autoriteit gebaseerd kennissysteem waarin mensen de immense complexiteit van de wereld proberen te begrijpen en deze proberen te besturen. Hayek heeft laten zien – volgens liberalen dan – dat alleen de markt dit kan, een mens (of mensen georganiseerd in een staat) kunnen dat niet omdat zij niet over voldoende kennis beschikken.

Neoliberaal

Dit is dus de tweede reden dat liberalen problemen hebben met wetenschappelijk onderzoek: de markt is een superieur kennissysteem vergeleken met de wetenschap. Als de staat dan ook nog eens ingrijpt in de markt, wordt informatieverwerkende capaciteit van de markt verstoord, ook al doen bestuurders dat met de beste intenties en op basis van wetenschappelijk onderzoek.

Er zijn dus twee principiële redenen om zicht te verzetten tegen klimaatpolitiek: het is een eerste stap op het pad naar de totalitaire staat en er is sprake van een alternatieve op de marktwerking gebaseerde kennisleer. Beiden ideeën zijn gebaseerd op het werk van Friedrich Hayek. Hayek is ook een van de oprichters van de Mont Pèlerin Society, de eerste neoliberale denktank.

In de volgende aflevering, die morgenavond verschijnt, onderzoek ik in hoeverre het rapport van de Teldersstichting neoliberaal genoemd mag worden en beschrijf ik hoe neoliberalen de klimaatcrisis willen oplossen.

(*) De VVD noemt zich een liberale partij, maar zij is ook een conservatieve partij. Anders dan in de VS, is liberalisme in Europa politiek gezien conservatief. Daarom denk ik dat deze conclusie ook relevant is voor de VVD en andere ‘liberale’ partijen in Europa.

Read more...

Een harde kern van ideologie met daaromheen zacht vruchtvlees van feiten

>> Wednesday, December 4, 2013

Een wijdverbreid misverstand over conservatisme is dat het gaat om het 'conserveren van het bestaande', het is immers het tegenovergestelde van progressivisme: de wens om te veranderen. Dit lijkt logisch, maar dat is niet waar het om gaat bij conservisme - al zullen conservatieven dat wel van zich zelf beweren. Als je weet waar je op moet letten is het altijd weer opvallend hoe duidelijk herkenbaar conservatieve thema's zijn.

Dat viel me ook bij deze video die ik op Daily Kos vond op. Deze korte discussie is een goede illustratie van conservatieve thema'. Bill O'Reilly argumenteert dat bijstand aan de armen slecht is. Let op de argumenten niet op de feiten: (en  petje af voor Dubois die zo goed cool blijft, ik wou dat ik dat kon):



De thema's die ik hoor zijn:

a. Hulp creëert afhankelijkheid. Door het mensen makkelijk te maken, door ze te verwennen gaan gaan ze rekenen op de hulp en komen ze niet meer voor zich zelf op. Het maakt week. Hieronder zit een onuitgesproken laag van sociaal-darwinisme (niemand zal dat openlijk toegeven).

b. Mensen die het slecht hebben, hebben dat aan zichzelf te danken. Het is hen persoonlijk aan te rekenen: drank, werkloosheid, drugs, niet voor je kinderen zorgen. Het is een rechtvaardiging van je eigen geluk, en verklaring voor het ongeluk van een ander.

c. En als je dan al hulp geeft dan niet door de overheid natuurlijk, want hulp is iets dat je in eigen kring doet. Daar wil je zelf invloed op hebben - en vooral over de mensen aan wie je hulp geeft natuurlijk.

Merijn Oudenampsen geeft in deze post over Nederlands conservatisme een goede - en meer formele - bespreking van de kenmerken van conservatisme: Waarom het neo­conservatisme een conservatisme is.

Dat de feiten helemaal niet kloppen maakt niets uit. Feiten zijn lastige dingen en altijd verschillend te interpreteren. Wat is een feit immers? Het doet me denken aan de uitspraak van E.H. Carr (uit mijn hoofd): Standpunten bestaan altijd uit een harde kern van ideologie, met daar omheen een laag zacht vruchtvlees die uit feiten bestaat (en dus niet omgekeerd zoals veel mensen altijd denken). Carr schrijft over geschiedenis, maar dit is ook goed van toepassing op de politiek, en dan vooral conservatieve politiek.

Read more...

Het is erger dan we denken

>> Friday, August 2, 2013

Een van de best bewaarde geheimen van de politiek in de VS is het feit dat een van de twee partijen bestaat uit fanatiekelingen. In de woorden van Paul Krugman
But neither you nor I should forget that the madness of the GOP is the central issue of our time.
Maar bijna niemand - vooral in de VS - durft het te zeggen.

Over the longer run the point is that one of America’s two major political parties has basically gone off the deep end; policy content aside, a sane party doesn’t hold dozens of votes declaring its intention to repeal a law that everyone knows will stay on the books regardless. And since that party continues to hold substantial blocking power, we are looking at a country that’s increasingly ungovernable.
Niet alleen Krugman zegt dit soort dingen, ook twee oud gedienden, Norman Ornstein en Thomas Mann waarvan een voor de American Enterprise Institute (Ornstein) zeggen dit. De een is Democraat, de ander Republikein. Ze schreven samen een opinie artikel in de Washington Post, met de titel: Let’s just say it: The Republicans are the problem. Normaal zijn de heren een geziene gast bij de Sunday Talkshows (de Amerikaanse versie van Buitenhof) maar van dat moment was het afgelopen.

De heren zijn hier te zien bij Bill Moyers:



Zo wordt het machtigste land van de wereld geregeerd.

Ter illustratie zie bijvoorbeeld deze recente actie van Congress:

Senate Republicans Block Key Funding Bill On Their Way Home For Summer Recess

Het enige doel van de GOP (Grand Old Party = Republikeinen = conservatieve partij) is elke vorm van regeren mogelijk te maken - zolang de andere partij aan de macht is. En dat kan in de VS dankzij de filibuster. Zodra er een opening is om die filibuster regel te veranderen, b.v. door te eisen dat er echt gepraat wordt, laten de Democraten het echter afweten. Kan iemand mij dat nu eens uitleggen? Ik begrijp dat ze er niet helemaal vanaf willen (want de rollen kunnen omgedraaid zijn), maar wijziging lijkt me toch wel nodig.

Voorlopig hebben we verkiezingen in ons buurland. Voor Nederland misschien wel nog belangrijker. Mevrouw Merkel doet het heel goed en zal waarschijnlijk herkozen worden. Dat betekent dat het desastreuze euro beleid nog minstens 4 jaar door gaat. Zal de EU dat overleven?

Interesting times ahead...

---

Update: Net gepost en dan vind ik dit artikel van Ornstein over de GOP van 11 juli dit jaar. There's No Republican Party—There Are 5 of Them

Om de uniekheid van het probleem te schetsen:
American history has many examples of a party going off the rails and taking a long time to recover. It was true of the Democrats in the 1890s and again in the 1960s and early '70s. One rough rule of thumb is that a party has to lose three presidential elections in a row to make it clear that the problem is not just individual presidential candidates and their failures but something deeper, enough to motivate a party to move to expand beyond its ideological base and capture the center. But if that happens in 2016 -- if Democrats make it three wins in a row -- I am not sure it will be enough for the GOP.
---

Illustratie: Boek van Ornstein & Mann: It's Even Worse Than It Looks: How the American Constitutional System Collided With the New Politics of Extremism

Read more...

Mark Rutte onbewust onbekwaam

>> Tuesday, July 30, 2013

Mark Rutte doet alsof hij weet hoe de crisis op te lossen, maar hij is onbekwaam. Beter neemt hij een voorbeeld aan Maarten van Rossem. Dit bericht is eerder verschenen op Sargasso

De politiek is op reces en uit Den Haag vernemen we voorlopig niet veel. Toch was er aan het begin van de vakantie nog even nieuws, want “Den Haag” was in Texas. De premier was daar met enkele ministers voor een werkbezoek. Nieuwsuur deed op 13 juli verslag van de reis en Nynke de Zoeten interviewde de Premier. Het viel nauwelijks op in de media. Een enkeling ergerde zich aan zijn optimisme en anderen vermaakten zich over het cowboyspelen en ‘howdy’ roepen van Mark Rutte.

De muziekkeuze voor de reportage was weinig origineel maar wel toepasselijk: muziek uit de film Paris, Texas van Ry Cooder. Paris, Texas gaat over een man die op zoek is naar zichzelf omdat hij de weg in het leven is kwijtgeraakt. Die muziekkeuze is toepasselijk, want Mark Rutte is ook de weg kwijt, al weet hij het nog niet.

Gebrek aan inzicht

In de reportage is een optimistische en zelfverzekerde Mark Rutte te zien. Als Nynke de Zoeten hem vraagt of hij nooit twijfelt omdat zoveel economen kritiek hebben op de bezuinigingen, antwoordt hij zonder aarzelen: ‘Geen seconde om heel eerlijk te zijn, omdat ik tegelijkertijd zie dat we ook dit jaar weer 20 – 22 miljard te veel uitgeven.' Hij vertelt haar dat hij ‘in deze baan zit met een absolute overtuiging en missie.' Hij wil Nederland ‘mooier maken […] nu wij door een zeer zware economische crisis’ gaan. Het heeft zijn ‘allereerste prioriteit.' Het is duidelijk dat Rutte niet beseft dat de crisis het gevolg is van zijn eigen beleid. Het is stupiditeit, schrijft een geërgerde Ewald Engelen.

Deze combinatie van gebrek aan inzicht met de stellige overtuiging daar wel over te beschikken doet me denken aan het leermodel van Abraham Maslow (pdf). Volgens dit model maken mensen vier fases door in het ontwikkelingstraject van onbekwaamheid naar bekwaamheid:



De moeilijkste stap in dit leertraject is de eerste stap van fase I naar fase II , van onbewust onbekwaam naar bewust onbekwaam. Veel mensen maken die stap nooit omdat ze niet open staan voor kritiek. Ook Mark Rutte moet die stap nog maken zo blijkt dus uit het interview. Hij geeft het zelf toe, want ondanks kritiek van deskundigen twijfelt hij nooit, ‘geen seconde om heel eerlijk te zijn’. Dit is zonder twijfel fase I.

Bas Jacobs, Maarten van Rossem en Jort Kelder

Een week na de uitzending legde Bas Jacobs in het programma Knevel en van de Brink uit waarom bezuinigen zo slecht is voor de economie. Bas Jacobs (fase IV) was uitgenodigd door gastpresentator Maarten van Rossem (fase II) om aan Jort Kelder (fase I) uit te leggen waarom bezuinigen verkeerd is:
De Nederlandse economie zit in een balansrecessie … de private sector, huishoudens, kampen met schuldproblemen. Met name bij hypotheken. Banken zijn hun kapitaalposities aan het versterken en lenen heel moeilijk krediet. De pensioenfondsen – dat hebben we afgelopen week gezien – korten, pensioenopbouw wordt verminderd. Nou, dat zorgt er allemaal tegelijk voor dat allerlei sectoren in de economie tegelijkertijd gaan sparen. Dus minder uitgeven. Mijn uitgaven, zijn jouw inkomen. Als iedereen dat tegelijk doet gaat het mis…. En de overheid moet dus nu – een beetje zoals in Amerika pas op de plaats houden zodanig dat de private sector kan ontschulden. De balansen kan herstellen. En de overheid moet dus nu niet het rempedaal intrappen maar een beetje gas bijgeven om dat proces te versnellen.
Ik herhaal nog een keer de kern van het argument: ‘mijn uitgaven zijn jouw inkomen. Als iedereen tegelijk spaart gaat het mis.’ Als u de betekenis hiervan inziet heeft u de eerste stap naar fase II gemaakt. Jort Kelder en Mark Rutte zitten beiden vast in fase I en staan daarom niet open voor dit argument. Maarten van Rossem wel, want hij heeft fase II bereikt omdat hij zich bewust is van het feit dat Bas Jacobs er meer verstand van heeft dan hij zelf. Jacobs is hoogleraar economie en overheidsfinanciën.

Dat Jort Kelder, zoals de meeste Nederlanders, nog in fase I verkeert als het om de crisis gaat, is begrijpelijk. Maar met Mark Rutte ligt dat anders. Het probleem met hem is niet alleen dat hij de moeilijke stap van fase I naar fase II nog moet maken, maar ook dat hij leiding geeft aan ’s lands regering.

De korte termijn

Een klein puntje van kritiek op Bas Jacobs heb ik wel. Iets later in het gesprek ging het over het ontbreken van een lange termijnoplossing. Bas Jacobs verzuimde toen uit te leggen dat problemen niet altijd op lange en middellange termijn, maar vaak ook op korte termijn moeten worden verholpen. Stelt u zich voor dat u een hartaanval krijgt en de dokter zegt tegen u: we gaan u op een vetarm dieet zetten, maar dat fibrilleren van uw hart, daar doen we nu even niets aan want dat is een korte termijnoplossing.

De roep om een lange termijnoplossing klinkt wel verstandig, maar is een masker van wijsheid waarachter onwetendheid schuilt. Onbewuste onbekwaamheid die pretendeert bewust bekwaam te zijn.

Zelfstandigheid?

Op de vragen van Nynke de Zoeten antwoordde Mark Rutte met de bekende slaapverwekkende zinnen over het belang van zelfstandigheid en eigen initiatief, die we altijd van hem horen. Hij is bezig met een missie om ‘de mensen’ zelfstandiger te maken, zodat zij minder ‘beroep doen op de overheid’. Hij wil de samenleving fundamenteel veranderen, maar aan de werkloosheid die zijn beleid veroorzaakt, doet hij niets.

Waar zijn missie voor meer zelfstandigheid toe leidt, kunnen we bijvoorbeeld lezen in de Groene Amsterdammer van afgelopen week in een artikel over de gevolgen van de liberalisering van de medicijnmarkt voor apothekers en patiënten. In plaats van één overheid die uniforme voorschriften maakt zijn er nu meerdere zorgverzekeraars die elk hun eigen regels maken. De regels veranderen hierdoor dagelijks. Hierdoor kunnen apothekers het nauwelijks nog bijhouden en krijgen patiënten steeds andere medicijnen voorgeschreven. De complexiteit is toegenomen en patiënten zijn overgeleverd aan de willekeur van de verzekeraar.

De democratisch gekozen overheid wordt vervangen door bedrijven die handelen uit winstoogmerk. Wat dit met meer zelfstandigheid van de burger te maken heeft is onduidelijk. Ook als het gaat om de fundamentele verandering van de samenleving waaraan Markt Rutte werkt verkeert hij dus nog in fase I: onbewust onbekwaam.

Het hele transcript van het interview dat Nynke de Zoete had met Mark Rutte in Houston staat hier.

----
figuren:
Sebastiaan ter Burg (cc)
Michel Verbeek (cc)

Read more...

Praten met plezier

>> Monday, July 29, 2013

De titel van deze blogpost op Daily Kos is: "Watch two conservative ladies discuss Obamacare"

Het toont een video waarin de schrijver, die ook activist is, aan de praat raakt met twee conservatieve vrouwen. Als conservatieven hebben ze veel slechts gehoord over "Obama care" en hebben dus veel negatieve vooroordelen.

Hier is de video:



Maar de interviewer praat goed, hij praat met respect en ze luisteren naar hem, ondanks de eerdere misinformatie die ze tot dan toe hebben gehad. Ik heb bewondering voor mensen die dat kunnen.

Moeilijk te omschrijven dit. Misschien 'praten met plezier', a la Oomkes?

Read more...

De totale vraag: waarom duurt de crisis zo lang?

>> Saturday, June 1, 2013

Via Ewald Engelen vind ik dit overzicht met particuliere schulden per land in de Economist. In Nederland is zijn deze schulden vergeleken met andere landen enorm opgelopen. Zie de figuur in de link. Dat het zo erg was wist ik niet.

Dit is een schokkende figuur, het laat zien waarom de crisis in Nederland zo hardnekkig is. Het laat ook duidelijk zien waarom mensen minder besteden: er wordt op grote schaal schuld afgelost. Dit is echt een typische "schulden crisis" - een recessie die ontstaat doordat schulden te hoog zijn opgelopen.

Door het inzakken van de economie wordt het onderpand van de schulden - de huizen in dit geval - minder waard en is iedereen plotseling gedwongen te verkopen of af te lossen. Hierdoor valt de "totale vraag" weg (aggregate demand, hoe vertaal je dat?) en krimpt de economie nog harder waardoor de onderpand nog meer in waarde daalt. De economie komt in een negatieve spiraal.

De enige die dit kan stoppen is de overheid. De Nederlandse overheid doet dit echter niet - om politieke redenen, niet om economische redenen: zie mijn laatste post op Sargasso over de conservatieve revolutie in Nederland.

Dit is mogelijk omdat er vrijwel geen oppositie tegen dit beleid is. De Partij van de Arbeid zit in deze regering en staat - blijkbaar - achter dit beleid. Ook andere linkse partijen zijn voor bezuinigingen en "hervormingen" die meestal neer komen op afbraak van de verzorgingsstaat en wetten die arbeidsnemers beschermen tegen willekeur van de werkgevers. Flexibilisering stimuleert de economische groei is de veronderstelling.

Veel beleid wordt economisch gemotiveerd, maar als je dat onderzoekt blijkt het vaak niet te kloppen. Vaak monden deze discussie uit in oeverloze welles/nietes discussies over de noodzaak van bezuinigingen en men komt zelden of nooit tot een conclusie. De discussies leiden alleen maar af van kern van de zaak - zoals een goochelaar zijn publiek om de tuin leidt. De economische crisis biedt conservatieve politici de mogelijkheid om "hervormingen" door te voeren die in hun maatschappijvisie passen. Dat is de diepere reden waarom de crisis zo lang aanhoudt in Nederland.
---
Foto: CorporatieNL

Read more...

"Niets doen"

>> Friday, May 31, 2013

Op Facebook volg ik Daily Kos, het linkse Amerikaanse blog (Amerikanen zeggen "liberal"). Vandaag hadden ze een post over de conservatieve vertegenwoordigers in het Huis van Afgevaardigden. Het zijn bekende reactionaire Tea Party aanhangers: John Boehner, Eric Cantor, Michele Bachmann en Paul Ryan.  De klacht is dat ze niets doen, ondanks het feit dat ze veel geld weten te verzamelen: ze hebben maar 11 wetten gemaakt, van de totaal 3801 wetten die in het Huis zijn gepasseerd.


Wat blijkbaar niemand ziet is dat deze politici uiterst effectief zijn, je moet alleen weten wat hun taak is. Hun kiezers verwachten niet dat ze wetten maken, maar dat ze wetten tegenhouden.

Hun taak is het in bedwang houden van de staat - zelf zeggen dat ze voor een kleine staat zijn. Hun werk is het tegen houden van wetten die in een democratisch proces (hoe gebrekkig dat ook is op dit moment) zijn ontstaan.  De "feodale orde" - ik bedoel de privé domeinen binnen familie, bedrijf of andere privé domein - mag niet wordt verstoord. Voorkomen dat de "vrijheid om je eigen zaken te regelen" wordt bedreigt, dat is waar het hen om gaat.

Zo bezien zijn de bedragen die ze vangen voor hun herverkiezing eerlijk verdiend.

Read more...

De conservatieve revolutie van PvdA en VVD

>> Wednesday, May 29, 2013


De verzorgingsstaat is onbetaalbaar en bedreigt onze vrijheid is de boodschap van Halbe Zijlstra in “Bolle staat moet kleiner”. Is dat zo? Samen met de PvdA werkt de VVD aan een conservatieve revolutie.
 
Mark Rutte kwam vijf jaar geleden met een nieuwe vondst: de staat is een geluksmachine. Een grote staat is een bedreiging voor de vrijheid omdat het mensen afhankelijk maakt. Gemakkelijk geluk bestaat alleen in Luilekkerland en wie daar eenmaal van geproefd heeft, wil niet meer weg.  VVD’ers zijn creatief, want  Halbe Zijlstra heeft nu een vergelijkbare vondst: de staat is Holle Bolle Gijs. Dat suggereert althans de titel van zijn stuk in het NRC Handelsblad van 15 mei: ‘Bolle overheid kleiner maken’ en op Pinksterzondag mocht hij dat in Buitenhof toelichten.

Een grote staat laat te weinig ruimte over aan particulier initiatief, schrijft Zijlstra. Economische groei kan alleen van het bedrijfsleven komen en daarom is een grote  staat niet alleen een bedreiging voor onze vrijheid, maar ook voor de economie. Zo luidt de inmiddels overbekende klacht van conservatieven dat de staat, de verzorgingsstaat in het bijzonder, te groot is geworden. Zijlstra pleit daarom voor  ‘zware bezuinigingen en grote hervormingen’  om de staat kleiner te maken.

Het is niet mijn visie, maar ik juich het toe dat mensen als Zijlstra hun visie op de toekomst geven. Het schept duidelijkheid en het geeft inzicht in hun denken. Ook biedt het de mogelijkheid om die visie te bekritiseren en te analyseren. Wat is precies het probleem dat conservatieven hebben met de staat? Waarom is het beter als hij klein is? En waarom is een grote staat altijd een bedreiging voor de vrijheid?

Andere reacties
Je zou verwachten dat de uitlatingen van Zijlstra voor wat ongemakkelijke beschouwingen zorgen in de gelederen van coalitiepartner PvdA, maar veel reacties heb ik niet kunnen vinden. Marcel van Dam (de Volkskrant, 23 mei) richt zijn pijlen vooral op zijn eigen partij. Volgens Van Dam laat Zijlstra zien dat de bezuinigingen niet economisch maar ideologisch zijn gemotiveerd. Maar hij doet geen moeite Zijlstra’s stelling inhoudelijk te beantwoorden.

Ik heb verder vrijwel geen inhoudelijke reacties op Zijlstra’s stelling gevonden.  Jelmer Renema is de enige uitzondering. Hij wijst er op dat linkse intellectuelen conservatieve ideologie, zoals die van Zijlstra, niet serieus nemen.  Te snel doet men dit af als “vrije markt fundamentalisme”. Het gaat de conservatief niet om de kosten van de verzorgingsstaat, maar om de immoraliteit ervan. De economische argumenten staan volgens Renema ten dienste van de morele argumenten. Conservatieven pleiten voor het “terugbrengen van publiek geregelde zaken binnen het privédomein”. Dat is het omgekeerde van bevrijding, aldus Renema.

Ik ben het geheel met Renema eens, met één kanttekening:  links Nederland heeft de economische argumenten van rechts geheel overgenomen en steunt de conservatieve economische politiek.

Een doorgeschoten Holle Bolle Gijs
Zijlstra is een heuse woordkunstenaar, want het opinieartikel staat vol ronkend liberaal proza. Zoals het een partij die zich Volkspartij voor Vrijheid en Democratie noemt betaamt, heeft hij vooral een hekel aan dwang. Hij heeft het over ‘verregaande zorgplicht en afgedwongen solidariteit’ en over ‘afgedwongen solidariteit door belangengroepen.’ ‘Eigen initiatief’ (3x) wordt door een ‘alom aanwezige overheid in de kiem [gesmoord] en een incompetente overheid wekt de ‘valse verwachting […] dat de staat alles kan oplossen’ terwijl de samenleving zelf ‘het meest sociale distributiemechanisme’ is.

De oplossing laat zich lezen als een VVD-campagne voor wakker Nederland. We moeten ‘keuzes maken,’ ‘niet schouders ophalen maar schouders er onder’ én ‘betrokken […] actie ondernemen en initiatieven ontplooien.’  Hij concludeert dat enige uitweg ’grote hervormingen en zware bezuinigingen’ zijn.
Het sluit allemaal naadloos aan op de crisissfeer die nu al vijf jaar over Nederland hangt.

Een sociale revolutie
In de kabinetsformatie is besloten om 75 procent van de huishoudelijke hulp te schrappen. Staatssecretaris van Rijn denkt dat hulp in veel gevallen door familie en vrienden gegeven kan worden. Gemeenten die taken van het Rijk gaan overnemen pleiten zelfs voor verplichting van mantelzorg en voor sancties, want anders kan men de geëiste bezuinigingen niet halen. Hiermee wordt dus het conservatieve ideaal bereikt: de “ongebreidelde” groei van de verzorgingsstaat wordt teruggedraaid en er komt weer meer ruimte voor “particulier initiatief” zoals Zijlstra bepleit.

Is deze verschuiving van taken van de overheid naar de burger bevrijdend? Volgens Evelien Tonkens en Jan Willem Duyvendak is dat niet het geval (NRC Handelsblad, 11 mei). Want, zo vragen Tonkens en Duyvendak zich af ‘wie wil er gedoucht worden door zijn buurman?’ Als hulp weer in huiselijke kring gegeven moet worden,  worden mensen misschien wel minder afhankelijk van de overheid, maar ze worden tegelijkertijd meer afhankelijk van hulp van mensen om hun heen. Duyvendak en Tonkens spreken van een ingrijpende sociale revolutie. In de praktijk doen mensen die hulp nodig hebben liever geen beroep op vrienden, familie en buren omdat het hun idee van zelfstandigheid aantast. Een terugtredende overheid maakt mensen dus meer afhankelijk van anderen.

Dat is waar het om gaat bij “het autonomie-ideaal” van conservatieven, als zij zeggen dat de staat kleiner moet worden. Niet alleen bij de VVD maar ook bij de PvdA hoor je deze geluiden.  Volgens Lodewijk Asscher (pdf) moeten burgers ‘meer verantwoordelijkheid [nemen] voor zichzelf – of liever gezegd: voor elkaar.’

Onder de vlag van progressiviteit en vrijheid, mogelijk gemaakt door de crisis, wordt door deze regering, inclusief de Partij van de Arbeid, gewerkt aan een conservatieve revolutie.

It’s not the economy, stupid!
Zijlstra wil de verzorgingsstaat kleiner maken door flink te bezuinigen. Economen waarschuwen echter dat bezuinigen in tijden van een recessie niet verstandig is omdat de toch al krimpende economie dan nog verder krimpt. De vraag is dus of dit het juiste moment is. Ook Pieter Jan Hagens stelde deze vraag in Buitenhof aan Zijlstra. Deze gaf hierop een ontwijkend antwoord: de reden om de discussie over de taken van de staat te beginnen, zou zijn dat er die week een Verantwoordingsdag was de Tweede Kamer. Maar, stelt Zijlstra, dat is slechts een aanleiding want hij had dat ook vorig jaar of volgend jaar kunnen doen.

Wat hij niet wil toegeven is dat het nu juist wel het goede moment is om te bezuinigen. Tegen het advies van economen in is bijna de hele Nederlandse politiek er namelijk ervan overtuigd dat bezuinigen nu juist wel nodig is. Het publiek weet niet beter dan dat er in tijden van crisis maatregelen genomen moeten worden. En oplopende begrotingstekorten veroorzaken een groot gevoel van urgentie.  Ook sluit het goed aan bij de conservatieve moraal: schulden zijn immoreel. De staat kan toch niet meer uitgeven dan er binnenkomt?
De debatten gaan daarom alleen over de hoogte van de bezuinigingen en hoe de pijn het eerlijkst wordt verdeeld maar niet over de richting waarin de maatschappij zich ontwikkelt. Zijlstra’s ontboezeming in het NRC en in Buitenhof is hierop een positieve uitzondering.

De bezuinigingen en hervormingen hebben niets met economie te maken. Economie staat ten dienste aan de politiek. Niet voor niets laten mensen als Zijlstra, Blok, Samsom,  Rutte, Asscher en Dijsselbloem zien dat ze van economie niet de ballen verstand hebben. Clinton had ongelijk met zijn leuze ‘it’s the economy, stupid!’ Het gaat niet om de economie, maar om de inrichting van de samenleving.

Sinterklaas
Het is indrukwekkend hoe rechtse retoriek de wereld de laatste veertig jaar heeft veroverd. Dat kon gebeuren omdat links er geen antwoord op heeft weten te formuleren. In 1980 zei Ronald Reagan ‘government is not the solution to our problem; government is the problem.’  In 1996 werd dit door Bill Clinton bevestigd met ‘The Era of Big Government Is Over”. Clinton voegde er aan toe: ‘we cannot go back to the time when our citizens were left to fend for themselves,’ maar dat is niet meer dan een sociale pleister om zijn neoliberale beleid. De echo hiervan is te horen als Halbe Zijlstra zegt dat hij een ‘kleine groep mensen die de zorg echt nodig heeft’ wel wil helpen.

In 1972 zei Hans Wiegel “Sinterklaas bestaat en hij zit daar” en wees daarbij naar Joop Den Uyl. 41 jaar later heeft Diederik Samsom nog steeds geen ander antwoord dan te zeggen dat hij geen Sinterklaas is en dat klopt ook. Hij rechtvaardigt de samenwerking met de VVD omdat de VVD óók een hervormingsgezinde partij is . Zij is een ‘progressieve partij’ die niet ‘in tegengestelde richting’ van de PvdA wijst, alleen ‘denken ze anders over de rol van de overheid en de verdeling van welvaart’ (De Volkskrant, 27 maart). De PvdA zelf is een sterk conservatieve richting ingeslagen en lijkt helemaal niet meer op de partij die door Joop Den Uyl werd geleid zoals Merijn Oudenampsen hier betoogt.

Het is indrukwekkend hoe goed rechts zichzelf presenteert als hoeder van de vrijheid, ondanks de praktijk van haar conservatieve politiek. Maar de naïviteit van links is minstens even groot. De PvdA werkt mee aan een grote verbouwing van Nederlandse samenleving in een conservatieve maatschappij.

Links probeert nog steeds te bewijzen dat zij geen Sinterklaas is en doet zo het werk voor rechts. En de kiezers begrijpen dat.
---
Foto: Marie-II Verkiezingen Tweede Kamer 2010
Deze post staat ook op Sargasso.

Read more...

About This Blog

  © Blogger templates Sunset by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP